Tiibii (TB)

Tiibii (Tuberculosis - TB) aanniarut halumailrunit aanniarutimit hiamitpaktunik aanniartumit inungmit. Tiibii aulaniqaqhuni hiniktutun iniaqturluuniit (hiniktuq). Aulaligumi, Tiibii hiamitpaktuq puvangnut, kihimi hiamittaaqtuq timimut ilanginnut pivaktuqlu, qaritamut, taqtunut, qitirmulluuniit. Munariyaukpat, Tiibiimit aanniarutaingnaqtuq. Havautituqtauhimaitumik, Tiibii inuuhirmun tuquffinarniaqtuq.

Hunauyuq allatqiingutiqaqtuq Aulahimayunik Tiibii Aanniarutit Hiniktutunlu Tiibiinik aanniarutiqaqtunik?

Tiibii aulaligumik timingnun aanniaqtitivaktuq. Tiibii ayungnautitivaktuq puvaknun, qaritangnun, qitirnun allanunluuniit timingnik ilanginun. Aulaligumi, Tiibii hiamitiqtaaqtuq allanun inungnun..

Hiniktutun itunik (hinktun) Tiibiinik aanniarut naunairutiqaqtuq Tiibiinik halumairungit timingniitun kihimi hiniktutun itun angikliyumingitunlu. Annialimaitutin hiamitiqtitilimaitatinlu Tiibii allanun inungnun.

Naunaitkutit aulaligumi Tiibiiqaqtun ilauyut ukuninga:

  • Qallakhuinaliqtuq 3nik havainirnik avatqukhugu
  • Kidjaumainaliqhutik unuamilu aumallukpakhutik
  • Niriumaluaguiqhutik qapaliqhutiklu; unalu
  • Qallakhuligaangavit aukmik qallaliqpaktuq
  • Unaguhuinaliqhutiklu

Mihingnaitkutiqangitkuvin ukuninga naunaitkutingnik, Tiibiiqagiaqaqtutinlu. Akhurnaqtuq ihivriuqtauyukhauyutin Tiibiiqagiangani munarhitkuni.

AANIARUTIQAQTAILINIRMUT

Qanuq Tiibii hiamitiqpaktuq?

Tiibii halumairutit hiamitiqpaktun talvuuna ikiatigun inungnun allanun. Inuk kituliqaak aulaniqaqqan Tibiinik aanniarutingnik puvakni, hiamitiqtaaqtait halumairutit qallakhugumik, takyugumik, ingiurumik, uqalirumiklu.

Pilimaitutin aulahimayumik aulangitunik TBnik talvanga:

  • Touching doorknobs
  • Shaking hands
  • Sharing drinking glasses
  • Sharing clothing
  • Hugging

How do I prevent getting TB?

Ilauqatiginahuaqtailugit taimaitunik aanniarutiqaqtunik itunik:

  • Qallakhuqtunik aulavallagumik pingahunik havainirmik qallakhuligaimi inuk auknik
  • Unaguhuinaliqhutiklu
  • Niriumaluaguiqhutik qapaliqhutikluuniit
  • Kidjaumainaliqhutik unuamilu aumallukpakhutik

Inuitlu kituliqaak atuqtakhangit ukuat naunaitkutingit malikhautikhat inuuhiringmi inuuhittiagianganik:

  • Uaqlugit algatin uaqataqpaklugitlu
  • Qallakhuklutin taliknun umungaluuniit kakiiyaumun; niaquqliuliguvitlu

  • Kidjaumaliguvit aihimalutin ilaulukaakhimaitumik nunalani hulilukaaktunik inugiaktuqarnirmiitailutin
  • Higaaqpalaaqhimaitumik taimaaqlugitluuniit higaat. Ikayukhanik, uqaqvigilugu munaqhi, takulugu[nuquits.ca], hivayagluginluuniin Nunavut Quitline at 1-866-368-7848..
  • Maliklugu Imiqpallaarnaittumik Maliganganik taannganik
  • Nunavunmi Niqitigut Maliktakhanginik ikayuttigilugu niriyami nakuyumik .

Ikikliyumigianganik hiamitirnaitumik Tiibiinik ilagiyangnun, ilannarninun, nunalaani ilauyunun inuit tamaita munarhiliaquyauyut ihivriuqtaulutiklu.

Kitkut ayungnautiqarniaqtun TBnik aanniarutingnin?

Ayungnautiqaluaqtunik aanniarutingnik TBnik tapkuninga kitkuuyunik:

  • Inuuhimaaqtun inuugiaktunik iglumi
  • Niridjagiluayuitunik
  • Ukiuqangitunik 5nik
  • Iningnikhauyut
  • Hakuikhimayut aanniarutingnik ihuaqhaidjutikharnik inuuhirmini qallakhungniqaqtunik inuuhirmini taimaitunik sukaklukhimayut aungani, aanniarutingnik ihuaqhaidjutikharnik aanniarutingnik aanniarutiqaqtunikluuniit
  • Akunigaaluk ilauvakumi inungnik aanniarutiqaqtun Tiibiimik qingaqlukhimaqagumik igluanik
  • Aannialaqikhimayut aanniarutingnik Tiibiimik talvuuna malrungnik ukiunganik havautituqtauvakhimangituniklu

HAVAUTIKHAINNIK

Tamna Tiibiiqaqtunik mamidjutikhaqaqqa?

Hii ilaa, Tiibii mamidjutiqaqtuq havautituqtaugumik ihuaqtumik.

Aulayunik Tiibiingit:

  • Qaffinik havautikharnik pigiaqtun mamititiyaangat aulahimayunik Tiibiingit
  • Havautituqtitauniaqtutin 6nik 9mun tatqikhiutingnik hivunigaalukmiluuniit
  • Taima havautit ihuaqhaidjutiligumik inuuhirni, aihimalutin itukhauyutin aanniarut tamna hiamitiqtinaitumik allaunun

Hinikhimayunik Tiibiingit:

  • Havautituqtiyauniaqtutin 1mik 2nikluuniit havautikharnik mamititiyaangat hinikhimayunik Tibiinik
  • Havautituqtitauniaqtutin 3nik 9mun tatqikhiutingnik.
  • Aihimatquyauniaqtutin havautituqtauliguvit hinikhimayunik Tiibiirutit aanniarutingnik

Ilihimayakhat naunaitkutit tamainik Tiibiinik Ikayuutikhanut:

  • Qaguguraikpat naunaiyaqtauniaqutit havautituqtilugit ilagiyaani munaqtauniriyaqni 
  • Aturiaqaqtatit tamaita iiyakhat Tiibii-mit havautinik atuquyaanik Tiibii-liqiyi taaktivit
  • Havautituqtauilguvit qungiaqtauyariaqaqtuq munaqhimit
  • Qayangnaqtuq imigianganik taanganik Tiibiinikkut havautituqtauliguvit
  • Qayangnavyaqtuq acetaminophenqagianganik (Tylenol-mik) aturuvit TB-mit havautinik

Apiqutiqaguvit talvuuna Tiibiinik ihivriuqtaugumaguvitluuniit, upautilugit munarhitkut.